تبلیغات
وبلاگicon

امیر فخرالدین محمود طغرایی بیهقی فریومدی ، مشهور به ابن یمین نه تنها عنوان امیری در اسم دارد ، بلکه امیری مسلم در قطعه سرایی است و با توجه براینکه سرآمدانی در سرودن قطعه ، همچون انوری و سعدی پیش از زیست ابن یمن و خانم پروین اعتصامی ، پس از وی ، در سرایش این گونه شعر مشهورند ولی ادبیان و سخن شناسان ، بر این باورند که سخن ابن یمین چیز دیگری است و قطعات وی پخته تر ، منسجم تر ، پر محتواتر ، ساده تر و زود فهمنده است .
اینک برای نمونه چند سروده از وی در موضوعهای گوناگون می آورم ، بدین امید اشعار نغز او ، نخست ، اندیشه وی را گویا و رسانا و دوم آنکه راهنما باشد . ابن یمین آزادگی ، فروتنی و روش دوست یابی می گوید :
                      مرد باید که هر جا باشد                                     عزت خویشتن نگه دارد
                      خود پسندی و ایلهی نکند                                  هر چه کبر و منی ست بگذارد
                      به طریقی رود که مردم را                                    سر مویی ، زخود نیازاد
                      همه کس راز خویش به داند                                هیچکس را حقیر نشماره
                      سر و زر طلب نهد ، آنگه                                      تا مگر دوستی بدست آرد
یا تعمق در معنی و استفاده روشن ، صحیح و بجا از لغات و بی پیرایپگی در بیان خواسته ها و شعر و ویژگی های قطعه که «ما قل و دل» باشد ، شعر ابن یمین غرض خواننده را که نمی خواهد مدتی منتظر بماند تا از موخره (پایان سروده) دریابد که مقدمه (پیش نوشته) برای چی و منظور سراینده چه بوده است ، بیان می دارد ، بویژه که اشعار ابن یمین جنبه ارشادی هم دارد . ابن یمین در بیان عزت و شرف آزادگان این چنین می سراید :
                      هیچ دانی کز چه باشد عزت آزادگان                           از سر خوان لئیمان ، دست کوته کردن است
                      بر سر کوی قناعت، گوشه ای باید گرفت                     نیم نانی می رسد ، تا نیم جانی ، در تن است

ابن یمین ، زیر بار منت دو نان رفتن را ننگ می داند و برای سیر کردن این شکم پیچ پیچ ، قناعت را بر منت کشیدن ، منت می نهد . در این باره بخوانید :             
                                                                                                  

          دو قرص نان ، اگر از گتدم است و ، گر از جو            دو تای جامه ، اگر کهنه است و ، گر از نو

           به چار گوشه ، ایوان خود ، به خاطر جمع               که کس نگوید ، از این جای خیزو ، آنجا رو

               هزار بار نکوتر ، به نزد « ابن یمین »                        زفر مملکت کیقبادو کیخسرو                 

 ایضا در همین زمینه پند دهد و گوید :

                       برای نعمت دنیا ، مکش مذلت خلق                  که نزد اهل خرد ، زین سبب خسی باشد

                       ز خون دیده ، غذا گر کنی ، از آن خوشتر              که زیر منت احسان ن کسی باشی        

 ابن یمین ، آنچه را که به انسان شخصیت می دهد ، بدین گونه بیان می کند :

                       چهار چیزست آیین مردم هنری                        که مردم هنری ، زین چهار نیست بری  

                   یکی ، سخاوت طبیعی ، چو دستگاه بود           به نیکنامی ، دائم ببخشی و ، بخو ری         

 

ابن یمین که در سال 685 هجری قمری ، در فریومد (16 فرسنگی شمال غربی سبزوار) پای به دنیا می گذارد ، تا سال 769 زنده است و بالاخره در این سال ، در سن هشتاد و چهار سالگی در می گذرد و در زاد گاهش ، در جوار پدر به خاک سپرده می شود ، در چگونگی در گذشتش نوشته شده که : چون از اطاق بیرون نمی آید ، بناچار به اطاق می رودند و می بیند ، در حالی که جانمازی گسترده است .

آخرین مطالب
آرشیو مطالب
صفحات جانبی
پیوند های روزانه
.